
Кўзларингизни очиш қийин, оғир бўлиб уйғоняпсизми? Компьютерингиз олдига ўтирганингиздан бир соат ичида аллақачон ачишиш ва қуруқликни ҳис қиласизми? Кечқурун телефонингиздаги ҳарфлар туманланган ойнадан қараётгандек хиралашадими? Таниш туюладими? Кўзларимиз ёрдам сўраяпти, лекин биз белгиларни эътиборсиз қолдирамиз, то кўриш қобилиятимиз кескин ёмонлашгунча.
Бугунги кунда одамлар кунига 8 дан 12 соатгача экран олдида ўтиришади. Офис ишлари, ижтимоий тармоқлар ва кечки телекўрсатувлар – кўз мушаклари яқин масофадаги нарсаларга қараб туриш туфайли доимий таранглик остида бўлади. Тасаввур қилинг, қўлингиз кун бўйи бир позицияда қотиб қолса – кечга бориб у уйушиб, оғрийди. Кўзларингиз билан ҳам худди шундай бўлади. Эрталабки кўз машқлари фақат ўткинчи мода эмас, балки яқин кўриш, қуруқ кўз синдроми ва кўриш тизимининг эрта қаришини олдини олишнинг ҳақиқий усулидир.
Нега айнан эрталаб, барча вақтлар ичида?
Уйқунгиз давомида кўзларингиз экранлар ва ёрқин ёруғликдан холи ҳолда 6–8 соат дам олди. Бу бутун кун давомида кўзларингизнинг ҳимоя механизмларини фаоллаштириш учун идеал шароитдир. Эрталабки машқлар ретина (тўр парда) томирларидаги қон айланишини яхшилайди, тўқималарни кислород билан бойитади ва корнеанинг (шохпарданинг) табиий намлов тизимини фаоллаштиради. Агар бу машқларни кечқурун, кўзларингиз аллақачон чарчаган пайтда бажарсангиз, таъсири сезиларли даражада заиф бўлади – бу тўлиқ қуввати тугаган батареяни қайта зарядлашга ўхшайди.
Уйғонишдан кейин атиги 5 дақиқалик машқлар, айниқса компьютерда ишлайдиганларда, миопиянинг ривожланиш хавфини 30–40% га камайтириши мумкин. Бунинг сабаби шундаки, бу машқлар турли масофаларга қарашни таъминловчи цилиар мушакни машқлантиради. Агар бу мушак такрорий зўриқиш туфайли заифлашса, аккомодация спазми ривожланади – бу ҳақиқий миопияга олиб борувчи дастлабки босқичдир.
5 дақиқалик машқ: босқичма-босқич кўрсатмалар
Машқ 1. 'Горизонтлар' (1 дақиқа)
Деразага яқинлашинг ва нигоҳингизни энг яқин объектга – масалан, дераза токчасидаги гулга ёки ойнадаги стикерга – қаратинг. Диққатни 5 сония давомида ушланг. Сўнг қарашларингизни дераза ташқарисидаги энг узоқдаги объектга – дарахт, бино ёки булутга – йўналтиринг ва яна 5 сония давомида шу ерда ушлаб туринг. Ушбу машқни 6–8 марта такрорланг. Диққатни шу тарзда силжитиш узоқ вақт экран билан ишлаш давомида юзага келадиган цилиар мушаклардаги тарангликни енгиллаштиришга ёрдам беради.
Машқ 2. 'Саккиз шакли' (1 дақиқа)
Ўзингиз олдида катта горизонтал саккиз – чексизлик белгиси – тасаввур қилинг. Бошни бурмасдан, кўзларингиз билан унинг контурини секин-аста кузатиб боринг. Соат милига мувофиқ йўналишда 5 та доира чизинг, сўнгра қарама-қарши йўналишда яна 5 та доира чизинг. Ҳаракатларингиз силлиқ ва назорат остида бўлиши керак. Бу машқ кўз мушакларини мустаҳкамлашга ва кўз координациясини яхшилашга ёрдам беради.
Машқ 3. 'Соат' (1 дақиқа)
Ўзингизнинг олдингизда соат юзини тасаввур қилинг. Ҳар бир рақамга навбатма-навбат қаранг: 12, 3, 6, 9, ҳар биридан сўнг марказга қайтинг. Кейин буни янада мураккаблаштиринг: 12-1-2-3 ва ҳоказо, доирада. Бошни ҳаракатланмаслигига эътибор беринг; фақат кўзларингиз ҳаракатлансин. Ушбу машқ кўзнинг олтита мушагини ишлатади ва уларнинг атрофияга учрашини олдини олади.
Машқ 4. 'Бурунингиз билан ёзиш' (1 дақиқа)
Кўзларингизни юминг ва бурун учини қалам деб тасаввур қилинг. Бош ҳаракатлари билан ҳавода ўзингизнинг исмингизни ёки алифбони "ёзинг". Бу ғалати туюлиши мумкин, лекин бу машқ бўйин мушакларини бўшаштириб, кўзларга қон оқимини яхшилайди. Қаттиқ бўйин мушаклари оптик нервга қон таъминоти бузилишининг кенг тарқалган сабабидир.
Машқ 5. 'Пальминг' (1 дақиқа)
Кафтларингизни бир-бирига қаттиқ ишқаланг, илиқ бўлгунча. Кўзларингизни юминг ва илиқ кафтларингиз билан босимсиз қопланг. Бармоқларингизни пешонангиз устидан кесиб ўтказиб, кафтларингизнинг тагини ёноқ суякларингизга қўйинг. Шу ҳолатда бир дақиқа ўтириб, чуқур ва текис нафас олинг. Ушбу машқ рутинани якунлайди ва кўзларингизга қоронғулик ҳамда илиқликда тўғри дам беради.
Мунтазам машқлардан нима кутишингиз мумкин?
Сиз ҳар куни машқ қилганингиздан сўнг 2–3 ҳафтадан кейин биринчи ўзгаришларни сезишни бошлайсиз. Кўзларингиздаги "қум" ҳисси иш куни охирига келиб йўқолади, майда шрифтга эътиборни жамлаш осонлашади ва кўз чарчоқлигидан келиб чиқадиган бош оғриғи камроқ безовта қилади. 2–3 ойдан сўнг оптометристлар кўриш аниқлигининг 0,25–0,5 диоптрия даражада яхшиланишини кўпинча қайд этадилар – айниқса дастлабки босқичдаги яқин кўриш камчилиги бўлган одамларда.
Муҳим эслатма: бу машқлар жиддий кўз касалликларини даволашнинг ўрнини босмойди. Агар сизда глаукома, катаракта, ретина ажралиши ёки яллиғланиш касалликлари аниқланган бўлса, машқларни бошлашдан олдин офтальмолог билан маслаҳатлашинг. Баъзи кўз ҳаракатлари бундай ҳолларда қарши кўрсатилиши мумкин.

Кўз соғлиғи учун қўшимча маслаҳатлар
- 20-20-20 қоидаси. Ҳар 20 дақиқада экрандан кўз узиб, 20 сония давомида 20 фут (6 метр) узоқликдаги объектга қаранг. Ушбу оддий қоида кўз чарчоқларини олдини олишга ёрдам беради.
- Онгли равишда қовоқни қимирлатишга ҳаракат қилинг. Компьютердан фойдаланганда пирпиратиш тезлиги одатда дақиқасига 18 мартадан атиги 4 мартагача пасаяди, бу эса кўзнинг шох пардасининг қуруқланишига олиб келиши мумкин. Ҳар 10 дақиқада тез-тез 10 марта қовоқни қимирлатинг.
- Ёритишни созланг. Мониторингиз хонадаги ягона ёруғлик манбаи бўлмаслиги керак. Ёрқин экран билан қоронғи хона ўртасидаги контраст кўзларни чарчатади.
- Масофани сақланг. Кўзларингиз билан монитор ўртасидаги масофа 50–70 см, телефонингиздан эса камида 30 см бўлиши керак.
- Сув ичинг. Дегидратация кўзларингиздаги намлик даражасига дарҳол таъсир қилади. Кунига камида 1,5–2 литр тоза сув ичишга ҳаракат қилинг.
Машқ қилиш қачон етарли бўлмайди?
Эрталабки машқлар кучли профилактик чоралар бўлса-да, улар ҳар бир муаммони ҳал қилувчи восита эмас. Агар мунтазам машқларга қарамай кўришингиз ёмонлашаётган бўлса ёки доимий равишда кўзойнак ёки контакт линзалар тақиб юришдан чарчаган бўлсангиз, замонавий кўришни тузатиш усулларини кўриб чиқишга арзийди.
Тошкентдаги MediLens Optic клиникасида тажрибали офтальмологлар ишлайди ва улар инновацион ечимни таклиф этади тунги ортокератологик линзаларБу махсус линзалар бўлиб, улар фақат ухлаётганда тақилиб, корнеани мулойимлик билан қайта шакллантиради. Эрталаб уларни олиб ташлаганингиздан сўнг кун бўйи кўзойнак, ҳар куни ташланадиган линзалар ёки жарроҳликсиз равшан кўра оласиз. Ушбу усул мутлақо хавфсиз, тескари ўзгариши мумкин ва ҳаттоки прогрессив яқин кўришга чалинган болалар учун ҳам мос келади.
Клиниканинг мутахассислари кўзларингизни тўлиқ текширади, шахсий эҳтиёжларингизга мос линза танлайди ва уларни тўғри ишлатишни кўрсатади. Телефон орқали маслаҳатлашувга ёзилишингиз мумкин: +998 (77) 123-80-80 или оставив заявку на сайте. Позаботьтесь о своих глазах сегодня, чтобы завтра видеть мир во всех красках – без ограничений и компромиссов.



